Mở Đầu: Định Giá Dựa Trên TCO – Nền Tảng Lợi Nhuận
Trong ngành vận tải, một trong những sai lầm phổ biến nhất là định giá cước chỉ dựa trên chi phí biến đổi tức thời (như nhiên liệu, chi phí tài xế). Nếu không tính chi phí khấu hao rơ moóc vào giá cước và chi phí bảo trì, doanh nghiệp có thể hoạt động dưới mức chi phí sở hữu thực tế, dẫn đến thiếu hụt vốn khi cần thay thế tài sản hoặc sửa chữa lớn.
Chiến lược định giá cước vận tải hiệu quả phải dựa trên mô hình TCO (Total Cost of Ownership), đảm bảo giá cước thu được đủ để trang trải các chi phí cố định (Khấu hao, Bảo hiểm) và chi phí biến đổi/dự phòng (Bảo trì, Lốp).
1. Công Thức Định Giá Cước Theo TCO (TCO-Based Pricing Formula)
Giá cước tối thiểu cần thiết để trang trải chi phí được tính theo công thức cơ bản sau:
Giá Cước/Km (VNĐ/Km) = CPM Cố Định + CPM Biến đổi + CPM Bảo trì Dự phòng + Lợi nhuận Mục tiêu
Trong đó, hai yếu tố cốt lõi liên quan đến chi phí sở hữu rơ moóc là CPM Cố định và CPM Bảo trì Dự phòng.
2. Tính Chi Phí Khấu hao Rơ Moóc Vào Giá Cước (CPM Cố định)
Chi phí khấu hao (Depreciation) là khoản chi phí cố định quan trọng nhất, dùng để thu hồi vốn đầu tư ban đầu vào tài sản.
2.1. Tính Chi phí Khấu hao/Km (Depreciation CPM)
Khấu hao thường được tính theo phương pháp đường thẳng (Straight-Line Depreciation) cho mục đích định giá cước.
Công thức: Khấu hao CPM = (Giá trị Rơ moóc ban đầu – Giá trị Thanh lý dự kiến) / Tổng Quãng đường dự kiến trong Vòng đời
Ví dụ (VNĐ):
- Giá trị Rơ moóc ban đầu: 400.000.000 VNĐ
- Giá trị Thanh lý dự kiến (Sau 10 năm): 100.000.000 VNĐ
- Tổng Quãng đường dự kiến: 1.000.000 Km
- Khấu hao CPM = (400.000.000 VNĐ – 100.000.000 VNĐ) / 1.000.000 Km = 300 VNĐ/Km.
Khoản 300 VNĐ/Km này phải được thu hồi trong mỗi chuyến đi để đảm bảo doanh nghiệp có đủ vốn thay thế rơ moóc sau 10 năm.
3. Tính Chi phí Bảo trì Rơ Moóc vào Giá Bán (CPM Bảo trì Dự phòng)
Chi phí Bảo trì và Sửa chữa (M&R) là chi phí biến đổi theo thời gian và tình trạng vận hành. Để định giá ổn định, cần sử dụng chi phí bảo trì dự phòng (Maintenance Reserve).
3.1. Tính Chi phí Bảo trì Dự phòng/Km (M&R Reserve CPM)
M&R CPM phải bao gồm cả chi phí bảo dưỡng phòng ngừa (PM), sửa chữa đột xuất và chi phí dự phòng cho tuyến đường xấu.
Công thức: M&R Dự phòng CPM = Tổng Chi phí Bảo trì Ước tính trong Vòng đời / Tổng Quãng đường dự kiến trong Vòng đời
Ví dụ (VNĐ):
- Tổng Chi phí Bảo trì Ước tính (10 năm): 150.000.000 VNĐ
- Tổng Quãng đường dự kiến: 1.000.000 Km
- M&R Dự phòng CPM = 150.000.000 VNĐ / 1.000.000 Km = 150 VNĐ/Km.
Lưu ý: Chi phí này nên được trích lập vào quỹ dự phòng M&R (Maintenance Reserve Fund) để trang trải các chi phí sửa chữa lớn phát sinh trong các năm cuối.
4. Phản Ánh Chi Phí Sở Hữu Vào Giá Cước Tổng Thể
Sau khi tính toán các thành phần chính của TCO, chúng ta cộng chúng vào các chi phí khác.
| Thành phần Chi phí (Ví dụ) | CPM (VNĐ/Km) | Ghi chú |
| I. CPM CỐ ĐỊNH | ||
| Khấu hao (Bài 2.1) | 300 | Thu hồi vốn tài sản. |
| Bảo hiểm/Đăng kiểm | 50 | Chi phí pháp lý và vận hành cố định. |
| II. CPM BIẾN ĐỔI | ||
| Nhiên liệu (Đầu kéo & Rơ moóc) | 2.500 | Biến đổi theo giá dầu và hiệu suất. |
| Tài xế/Phụ cấp | 1.000 | Biến đổi theo quãng đường. |
| Chi phí Lốp | 350 | Chi phí tiêu hao cao (Bài III.50). |
| III. CPM DỰ PHÒNG | ||
| M&R Dự phòng (Bài 3.1) | 150 | Quỹ bảo trì lớn. |
| TỔNG CPM CƠ BẢN | 4.350 VNĐ/Km | Chi phí tối thiểu để hòa vốn. |
| IV. LỢI NHUẬN MỤC TIÊU | 650 (15%) | Đảm bảo tỷ suất lợi nhuận 15%. |
| TỔNG CƯỚC BÁN/Km | 5.000 VNĐ/Km | Giá cước tối thiểu cần chào bán. |
5. Chiến Lược Định Giá và Vốn Tiền
5.1. Tác động lên Vốn Tiền (Cash Flow)
Khi áp dụng chiến lược định giá cước vận tải dựa trên TCO, doanh nghiệp đang biến chi phí cố định (mua rơ moóc) thành dòng tiền thu nhập có thể tái đầu tư.
- Dòng tiền Khấu hao: Khoản khấu hao CPM thu được trên mỗi chuyến đi không được xem là lợi nhuận, mà là Vốn tái đầu tư vào tài sản. Nó đảm bảo khi rơ moóc hiện tại hết khấu hao, doanh nghiệp đã tích lũy đủ vốn để mua rơ moóc mới, tránh phải vay nợ lớn.
- Dòng tiền Bảo trì Dự phòng: Giúp doanh nghiệp chủ động đối phó với chi phí sửa chữa hệ thống treo rơ moóc hoặc thay thế linh kiện lớn mà không làm xáo trộn ngân sách hoạt động.
5.2. Điều chỉnh Tỷ lệ Khấu hao/Bảo trì
- Rơ moóc mới: Khấu hao CPM chiếm tỷ trọng lớn hơn vì chi phí M&R còn thấp.
- Rơ moóc cũ: Chi phí bảo trì rơ moóc trong giá bán tăng lên, trong khi khấu hao vẫn giữ nguyên hoặc giảm (nếu khấu hao hết). Doanh nghiệp có thể điều chỉnh cơ cấu giá để phản ánh chi phí sở hữu vào giá cước một cách linh hoạt.
Kết Luận: Giá Cước Phải Phản Ánh TCO
Chiến lược định giá cước vận tải dựa trên công thức định giá cước theo TCO là nền tảng để đảm bảo sự bền vững tài chính. Bằng cách minh bạch tính chi phí khấu hao rơ moóc vào giá cước và trích lập quỹ dự phòng cho chi phí bảo trì rơ moóc trong giá bán, doanh nghiệp không chỉ thu hồi được vốn đầu tư mà còn duy trì được khả năng cạnh tranh lâu dài và tránh được rủi ro tài chính khi cần thay thế đội xe.
